Ambt & Heerlijkheid 231, jaargang 72, juni 2026

Voorzitters spreken meestal wijze woorden. Er bestaan natuurlijk ook voorzitters die je hier nog nooit op hebt kunnen betrappen. Maar gelukkig hebben wij een voorzitter die tot de eerste categorie behoort, van de wijze woorden dus. Daarom eerst een citaat uit zijn bijdrage achterin dit nummer: “…Laten we alles bij het oude? Dan gaat de tijdgeest ons inhalen. Mooier is de tijdgeest vóór te zijn middels een toekomstbestendig plan…”. Dat gaat zeker ook op voor de redactie van dit blad. De tijdgeest brengt vernieuwingen die we vroeger niet voor mogelijk hadden gehouden. De ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI) gaat razendsnel. Met een paar simpele opdrachten aan AI, produceer je zelf zomaar opeens een fraaie popballad, desgewenst 10 coupletten met persoonlijke tekst voor een jarig familielid. Of een korte film op basis van een paar oude foto’s. En kijk, er rolt een gedicht uit de printer met daarin jouw gedachten poëtisch weergegeven, in de sfeer van de Romantiek of van de Vijftigers. Het maakt niet uit. Jij vraagt, AI draait. En de kwaliteit lijkt per week toe te nemen.

We moeten dus vastleggen hoe we hiermee omgaan. Want een historisch artikel met bijbehorende afbeeldingen produceert AI in de tijd dat jij even wat hapjes neemt van het koekje bij je koffie. Maar deze intelligentie heet niet voor niets ‘kunstmatig’. Wat eigen experimentjes bevestigen dat naast kloppende zaken er ook indrukwekkende onzin uit de algoritmes van AI kan rollen. AI kan in overtuigend en plausibel klinkende taal compleet verzonnen feiten en bronnen presenteren. Maar het kan ook geweldige dingen doen: razendsnel onleesbare oude handschriften omzetten in doorzoekbare tekst of erg vage oude foto’s geweldig mooi reconstrueren. En AI is ideaal als geduldige partner om mee te brainstormen, ga zo maar door. Het is de kunst om voordelen van AI in te zetten maar de risico’s af te dekken. Duidelijkheid en grenzen voor de auteurs en transparantie plus betrouwbaarheid voor de lezers. Binnen de redactie hebben we dit gedaan. Onze uitgangspunten zijn vastgelegd in AI-beleid. De notitie is te vinden op onze website bij Publicaties/Ambt & Heerlijkheid.
En we zijn blij dat de redactie weer op volle sterkte is. Twee nieuwe redactieleden stellen zich in dit nummer voor. Goed nieuws: ze zijn 100% mens. Met koffie, humor en af en toe een briljant idee – geen algoritme te bekennen.

Hans Witt